سابسیژن برای درمان جای جوش و آکنه، به خصوص اسکارهای فرورفته انجام میشود. جای جوش فرورفته زمانی ایجاد میشود که نوارهای بافت همبند جای جوش پوست را به سمت پایین بکشد و فرورفتگی سطحی ایجاد کند. متخصص پوست این نوارهای همبند را در عمل سابسیژن با سوزنی کوچک جدا میکند تا تنش روی جای جوش برطرف شود و پوست بتواند بالا بیاید.
سابسیژن چیست و چگونه انجام میشود؟
سابسیژن عمل جراحی کوچکی است که برای درمان چروکها و اسکارهای پوستی فرورفته انجام میشود. سابسیژن جراحی برش زیرپوستی نیز گفته میشود.
متخصص پوست سوزن زیرپوستی مخصوصی را از راه سوراخی کوچک روی سطح پوست وارد ناحیه اسکار میکند و نوارهای بافت همبند را که اسکار را به بافت زیری متصل میکند، با لبه تیز سوزن میبرد.
آزاد شدن نوارهای بافت همبند و تولید کلاژن جدید در پی التیام یافتن زخم منجر به از بین رفتن جای جوش و زیباتر شدن پوست میشود. سابسیژن را میتوان در کمال ایمنی به صورت سرپایی انجام داد و بیماران معمولاً درمان را به خوبی تحمل میکنند.
دلیل شدیدتر بودن آکنه در برخی افراد
برخی افراد دچار جوش و آکنه بسیار شدید میشوند. عاملهای زیر باعث شدید بودن آکنه میشود:
- عاملهای ژنتیک: سابقه ایجاد جوش و آکنه شدید در اعضای خانواده
- عاملهای هورمونی: بالا بودن هورمونهای مردانه یا آندروژنیک به دلیل:
- ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک: سندرم تخمدان پلی کیستیک عارضه شایعی است و مقاومت انسولینی و هایپرانسولینمی عموماً در خانمهای مبتلا به این سندرم مشاهده میشود. این گروه از بیماران مستعد ابتلا به آکنه و مشکلات دیگر هستند.
- افسردگی و استرس روانی
- مصرف بیش از حد کورتیکواستروئید و ابتلا به بیماریهایی مانند بیماری نادر کوشینگ
- کمبود آنزیمهایی مانند استرول هیدروکسیلاز که البته به ندرت رخ میدهد.
- عاملهای محیطی از قبیل موارد زیر:
- بالا بودن رطوبت که موجب ورم کردن پوست میشود.
- استفاده از لوازم آرایشی به ویژه بعضی مرطوب کنندهها، پمادها و کرم پودرها. در استفاده از محصولات آرایشی حاوی لانولین، نفت، روغن سبزیجات، بوتیل استئارات، لوریل الکل و اولئیک اسید احتیاط کنید.
- فشار هدبند و چانهبند: پوست گردن نوازندگان ویولن به دلیل فشار مداوم ویولن روی گردن تحریک میشود و در نتیجه عارضهای به نام “گردن ویولنزن” بروز مییابد.
- زیادهروی در مصرف لبنیات، گوشت قرمز و قندهای خوراکی. رژیم غذایی با غلظت بالای ید و غلظت پایین روی نیز میتواند آکنه چرکی را تشدید کند.
- مصرف داروهایی که باعث ایجاد آکنه میشود.
- متفاوت بودن شدت جوش و آکنه در افراد مختلف عمدتاً پیآمد تفاوت در سیستم ایمنی داخلی و تولید واسطههای التهابی مانند سیتوکینها، دفنسینها، پپتیدها، لیپیدهای چربی و نوروپپتیدها است. شواهد بیانگر آن است که التهاب موجب انبساط و انسداد فولیکولهای مو و در نهایت پاره شدن آنها میشود.
یکی از راه های موثر برای درمان آکنه استفاده از روش سابسیژن است.
معاینه و ارزیابی جای جوش
شدت جای جوش را میتوان بر اساس سیستمی مخصوص درجهبندی کرد تا بتوان مقایسه بیطرفانهای را بین وضعیت قبل و بعد از درمان انجام داد.
اسکار لکهای
اسکار لکهای ممکن است به صورت لکههای صاف اریتماتوس (سرخ)، دارای رنگدانههای زیاد (قهوهای) یا دارای رنگدانههای کم (بیرنگ) باشد. اسکارهای لکهای برآمده ناسکارهای آتروفیک یا هیپرتروفیک متوسط از فاصله 50 سانتیمتری یا دورتر قابل مشاهده هستند و نمیتوان آن را به راحتی با آرایش یا پوشاندن توسط مو و ریش بدن. اما اگر اسکار آتروفیک باشد، ممکن است با کشیدن پوست با دست، اسکار صاف شود.
یستند، اما رنگ آنها باعث ناراحتیاسکارهای آتروفیک یا هیپرتروفیک متوسط از فاصله 50 سانتیمتری یا دورتر قابل مشاهده هستند و نمیتوان آن را به راحتی با آرایش یا پوشاندن توسط مو و ریش بدن. اما اگر اسکار آتروفیک باشد، ممکن است با کشیدن پوست با دست، اسکار صاف شود.
بیمار میشود.
اسکارهای آتروفیک یا هیپرتروفیک خفیف
اسکارهای جزئی آتروفیک (نازک) یا هیپرتروفیک (ضخیم) از فاصله 50 سانتیمتری و دورتر دیده نمیشود و روی صورت با آرایش یا ته ریش معمولی و روی بدن با موهای عادی بدن به خوبی پوشانده میشود.
اسکارهای آتروفیک یا هیپرتروفیک متوسط
اسکارهای آتروفیک یا هیپرتروفیک متوسط از فاصله 50 سانتیمتری یا دورتر قابل مشاهده هستند و نمیتوان آن را به راحتی با آرایش یا پوشاندن توسط مو و ریش بدن. اما اگر اسکار آتروفیک باشد، ممکن است با کشیدن پوست با دست، اسکار صاف شود.
اسکارهای آتروفیک یا هیپرتروفیک شدید
جای زخم آتروفیک و هیپرتروفیک شدید از فاصله 50 سانتیمتری و دورتر دیده میشود، نمیتوان آن را با آرایش یا ته ریش و موی بدن پوشاند و اگر پوست را با دست بکشید، اسکار صاف نمیشود.
مزایا
مزایای سابسیژن پوست عبارت اند از:
- ساده بودن درمان
- ایمن بودن درمان
- قابل مشاهده بودن نتیجه پس از یک جلسه درمان
- سریع بودن نتایج
کاربردهای سابسیژن
تصمیم درباره مناسب بودن عمل سابسیژن با توجه به نوع، محل و شدت اسکار، ترجیح و انتظار بیمار و تجربه و انتظار متخصص گرفته میشود.
سابسیژن برای درمان موارد زیر انجام میشود:
- اسکارهای فرورفته پخشی که پس از جراحی، آسیبدیدگی یا آکنه به جا مانده باشد.
- اسکارهای فرورفته محدودی که پس از آبله مرغان (واریسلا)، جراحی یا آسیبدیدگی باقی مانده باشد.
- گرفتهای پوستی فرورفته
- چین و چروک
- فرورفتگی سلولیت
انجام سابسیژن در چه مواردی توصیه نمیشود؟
سابسیژن به بیماران دارای سابقه جای زخم کلوئیدی یا هیپرتروفیک یا مبتلا به اختلالهای لخته کننده خون توصیه نمیشود.
همچنین انجام سابسیژن در شرایط زیر مناسب نیست:
- چنانچه بیمار به تازگی (ظرف 12 ماه گذشته) رتینوئید خوراکی سیستمی (اسیترتین و ایزوترتینوئین) مصرف کرده باشد.
- دچار عفونت ویروسی یا باکتریایی فعال باشد.
بااین توصیف مشاوره با متخصص برای سنجش مزایای سابسیژن نسبت به خطرات و عوارض احتمالی آن ضروری است. به علاوه چنانچه ظرف 12 ماه گذشته رتینوئید خوراکی مصرف کرده باشید، انجام سابسیژن به دلیل بالا رفتن احتمال اختلال در التیام یافتن زخم توصیه نمیشود.
مراحل انجام سابسیژن
عمل سابسیژن طی مراحل زیر انجام میشود:
- ناحیه درمان تمیز و ضدعفونی میشود و گرد و غبار و آرایش پاک میشود.
- لبههای اسکار با ماژیک مخصوص علامت زده میشود و نور روی ناحیه درمان متمرکز میشود.
- بیحسی موضعی اعمال میشود.
- متخصص سوزن سه گوش شماره 18 یا 20 یا سوزن نوکور (Nokor) را با زاویه حاده به گونهای کنار اسکار فرومیکند که سطح پخ آن رو به بالا و موازی سطح پوست باشد. سوزنهای کوچکتر شماره 25 ـ 27 برای چروکها و اسکارهای سطحی کوچک به کار برده میشود.
- متخصص سوزن را در لایه درم پوست جلو میبرد و با حرکتی بادبزنی رو به جلو و عقب حرکت میدهد. وقتی نوار فیبروز در عمق لایه درم و صفحه زیرپوستی عمقی پاره شود، صدایی به گوش میرسد. یکی از اشتباهات رایجی که ممکن است پزشکان حین عمل مرتکب شود، این است که سوزن را در عمق بسیار زیادی در صفحه زیر لایه درم حرکت میدهند.
- متخصص سوزن را با زاویه 90 درجه میچرخاند و آن را دوباره به صورت بادبزنی درون اسکار حرکت میدهد.
- سپس متخصص سوزن را خارج میکند و دور محل درآوردن سوزن را محکم فشار میدهد تا از تشکیل شدن هماتوم بزرگ به دلیل خونریزی جلوگیری کند.
- زخم چند دقیقه با دست فشار داده میشود.
تکنیک تزریق سرم نمکی
تکنیک تزریق سرم نمکی (سالین) نوعی سابسیژن است که در آن سالین باکتریواستاتیک در پوست تزریق میشود. تزریق باعث کشیده شدن اسکار میشود. چنانچه تزریق چند بار انجام شود، کشیده شدن اسکار در نهایت باعث شل شدن اسکار زیر پوست میشود و در نتیجه پوست بالا میآید.
دوران نقاهت بعد از سابسیژن
دوران بهبود بعد از سابسیژن دو تا سه روز است و پوست در این مدت کمی سرخ و کبود است. چنانچه سابسیژن در کنار درمان با لیزر فرکشنال انجام شود، دوران نقاهت بعد از درمان 4 ـ 5 روز خواهد بود.
مراقبت بعد از سابسیژن
بلافاصله بعد از سابسیژن لازم است که توصیههای زیر را رعایت کنید:
- روی محل درمان یخ بگذارید و زخم را فشار بدهید تا خون بند بیاید و خطر خونریزی کمتر شود.
- کبودی بعد از سابسیژن را میتوانید با آرایش بپوشانید.
- برخی پزشکان مصرف آنتی بیوتیک و داروهای ضدالتهابی را بعد از سابسیژن توصیه میکنند.
- حداقل تا هفت روز بعد از عمل در معرض نور شدید خورشید قرار نگیرید.
تعداد و شدت سابسیژنها در اولین جلسه درمان باید محدود باشد تا پزشک واکنش بیمار را بررسی کند. چنانچه احتمال بروز واکنش هیپرتروفیک بعد از سابسیژن وجود داشته باشد، درمان باید با احتیاط بیشتری انجام شود.
آیا پس از سابسیژن احتمال کبودی وجود دارد؟
بله ممکن است ناحیه درمان بعد از سابسیژن کبود شود.
تعداد جلسات درمان
توانایی بدن بیماران مختلف برای تولید کلاژن (بافت همبند جای زخم) با هم متفاوت است. تعداد سابسیژنهای لازم برای اصلاح فرورفتگی به نوع، محل و شدت فرورفتگی و گستردگی درمان بستگی دارد.
اکثر اسکارهای متوسط را میتوان در سه تا شش جلسه از بین برد. معمولاً توصیه میشود که بین جلسات درمان حداقل یک ماه فاصله باشد.
عوارض سابسیژن
عوارض جانبی و خطرهای احتمالی سابسیژن به شرح زیر است:
- هماتوم ناشی از خونریزی: هماتوم کوچک عادی است.
- درد و حساسیت به لمس در ناحیه درمان
- اسکارهای هیپرتروفیک (5 ـ 10 درصد) یا اسکارهای کلوئیدی: این عوارض عموماً روی پوست دور چشم، بین دو ابرو، فرورفتگی بالای لب و لب بالا ایجاد میشود.
- عفونت: عفونت معمولاً به صورت پاپول یا جوش چرکی بروز مییابد.
- هیپرپیگمانتاسیون موقتی پساالتهابی: برای مراقبت از پوست و جلوگیری از این عارضه بهتر است از پوستتان در برابر آفتاب محافظت کنید.
- بهبود نیافتن جای زخم یا مطلوب نبودن واکنش بیمار به درمان
- آسیب عروقی که عمدتاً در ناحیه فک، عصب گیجگاهی یا دور گوش بروز مییابد.
چه درمانهایی در کنار سابسیژن انجام میشوند؟
چنانچه سابسیژن به عنوان یک روش درمان جای جوش و آکنه در کنار درمانهای زیر انجام شود، نتیجه بهتری از درمان به دست میآید:
- رتینوئیدهای موضعی
- میکرونیدلینگ مانند درمارولر و درماپن را میتوان در کمال ایمنی یک روز بعد از سابسیژن انجام داد.
- لایهبرداری با اسیدهایی مانند اسید تری کلرواستیک 15 درصد را میتوان هر چهار هفته یک بار انجام داد.
- TCA CROSS (بازسازی شیمیایی اسکارهای پوستی)
- درمان با لیزر فرکشنال
درمان ترکیبی سابسیژن و تزریق ژل
تزریق ژل به از بین بردن اسکار چرخشی، اسکار آتروفیک و اسکار کمندی کمک میکند. پزشکان از فیلری طبیعی استفاده میکنند که بر پایه تکنولوژی پیوند عرضی تولید میشود. این تکنولوژی باعث پایدارتر شدن ژل و ماندگارتر شدن اثر آن میشود.
این ژل طبیعی مولکولی است که به طور طبیعی وجود دارد، از معماری پوست حمایت میکند و به دلیل داشتن ویژگی حفظ آب به آبرسانی پوست کمک میکند. چنانچه در کنار سابسیژن، تزریق ژل نیز برای رفع اسکارهای آتروفیک خاص انجام شود، ماندگاری نتایج افزایش مییابد.
آیا سابسیژن دردناک است؟
چون متخصص سوزن تیز کوچکی را در پوست فرو میکند، لازم است کرم بیحسی قبل از عمل روی پوست زده شود. بیماران ناراحتی خفیفی را حین درمان تحمل میکنند، اما این ناراحتی برای اکثر بیماران قابل تحمل است.
موثر بودن درمان سابسیژن
نتایج سابسیژن نیز مانند تمام درمانهای رفع اسکار به نوع عارضه بستگی دارد. چنانچه سابسیژن در کنار درمان با لیزر فرکشنال انجام شود، نتایج آن به میزان 30 ـ 40 درصد بهبود مییابد.
